Accidental Artwork

Algemene informatie

Doelgroep: 9e klas havo/vwo vrije school

Duur: 100 minuten

Vak: Kunst en Ambacht

Thema: Auteurschap, eigenaarschap en remixcultuur

Beschrijving

In deze les ontdekken leerlingen wat er gebeurt als er meerder mensen aan 1 beeld werken. Ze beginnen met een bestaand kunstwerk, geven daar hun eigen twist aan, en geven dat dan door aan klasgenoten. Zo zien ze live hoe beelden veranderen en steeds nieuwe betekenissen krijgen. Is de originele maker nog de maker wanneer er andere mensen mee aan de slag zijn geweest? Wie is dan eigenlijk de maker nu? We leggen een link van de opdracht naar internetcultuur en bespreken wat de leerlingen van dit proces vinden. Ze beginnen met een bestaand kunstwerk, geven daar hun eigen twist aan en geven het vervolgens door aan een klasgenoot. Die bouwt verder op wat er al is toegevoegd, waarna het beeld opnieuw wordt doorgegeven. Zo ontstaan verschillende remixrondes waarin beelden steeds verder afwijken van het origineel en nieuwe betekenissen krijgen. Leerlingen voegen teksten toe, tekenen elementen erbij, maken collages of reageren op eerdere toevoegingen van klasgenoten. Na afloop leggen ze alle beelden bij elkaar, de leerlingen mogen dan commenten op het gemaakte werk en titels verzinnen. Met behulp van post-its ontstaat er zo een offline comment-sectie. Dit is een mooie ingang voor een klassengesprek.

Leerdoelen

• Leerlingen ervaren hoe beelden veranderen wanneer meerdere mensen eraan werken.

• Leerlingen nemen deel aan een fysiek beeldproces wat een vereenvoudigde versie voorstelt van hoe beelden online worden gedeeld, aangepast en verspreid.

• Leerlingen ervaren dat auteurschap en eigenaarschap niet altijd duidelijk zijn, en gaan hierover met elkaar in gesprek.

• Leerlingen onderbouwen hun mening over originaliteit, eigenaarschap en remixen aan de hand van hun eigen werkproces.

Materialen

Powerpoint, Digitboard/beamer, stiften, potloden, tijdschriften, schaar, lijm, post its, A4 geprinte afbeeldingen van bestaande kunstwerken (Ik koos voor: De geboorte van Venus (Botticelli), Meisje met de Parel (Vermeer), The Son of Man (Magritte), The Scream (Munch), American Gothic (Wood))

Tijdsindeling

Vragen voor in klassengesprek

• Van wie zijn deze beelden nu?

• Is de originele maker nog de eigenaar?

• Wat ging er verloren toen anderen aan jouw remix verder werkten? Wat is er juist toegevoegd?

• Voelde dit als samenwerken?

• Is het eerlijk wanneer 1 persoon de “eer” krijgt voor een werk waar meerdere mensen aan hebben gewerkt?

• Wat zou de originele maker vinden van jullie remix versies?\

Download hier de powerpoint.

Mijn bevindingen

Een creatieve les die zorgt voor een hoop gelach maar ook stille reflectie. Tijdens het remixen ontstonden spontaan kleine memes en gedeelde grappen binnen de klas, waardoor leerlingen bijna ongemerkt hetzelfde deden als online: intuïtief reageren op bestaand materiaal, erop voortbouwen en er onbewust nieuwe betekenissen aan geven. Een mooi voorbeeld was de situatie waarbij een andere klas buiten het lokaal ijsjes kreeg uitgedeeld. Mijn leerlingen wilden natuurlijk ook een ijsje, maar dat mocht niet. Die gebeurtenis werd vervolgens opgepakt in de gesprekken en dook later ook op in verschillende remixes. Twee werken die eerst geen duidelijke relatie met elkaar hadden, werden uiteindelijk omgedoopt tot Het leven zonder ijsje en Het leven met ijsje.  Bestaande werken kregen gaandeweg een nieuwe identiteit en titel. Zo werd het meisje met de parel geremixed met teksten uit een of ander magazine en kreeg de nieuwe naam: “doe het veilig”.

Bronnen: Goldsmith, K. (2016). Wasting Time on the Internet. HarperCollins.

Moura, L. (n.d.). Building with stigmergy. leonelmoura.com. Retrieved March 11, 2026, from https://www.leonelmoura.com/sitgmergy/

Navas, E. (n.d.). Remix Theory » Remix defined. Retrieved March 20, 2026, from https://remixtheory.net/?page_id=3

Troemel, B. (2017, April 18). The accidental audience. The New Inquiry. https://thenewinquiry.com/the-accidental-audience/