Leerlingen onderzoeken hoe beelden online veranderen door remixen en hergebruik en maken een eigen bewerking van bestaand materiaal.
Hoofd leerdoel:
Leerlingen ervaren hoe beelden van betekenis veranderen wanneer verschillende mensen deze aanpassen en remixen.
Lieke Wouters
Bijdrager:
Docent VO
Algemene informatie
Doelgroep: 9e klas havo/vwo vrije school
Duur: 100 minuten
Vak: Kunst en Ambacht
Thema: Auteurschap, eigenaarschap en remixcultuur
Beschrijving
In deze les ontdekken leerlingen wat er gebeurt als er meerder mensen aan 1 beeld werken. Ze beginnen met een bestaand kunstwerk, geven daar hun eigen twist aan, en geven dat dan door aan klasgenoten. Zo zien ze live hoe beelden veranderen en steeds nieuwe betekenissen krijgen. Is de originele maker nog de maker wanneer er andere mensen mee aan de slag zijn geweest? Wie is dan eigenlijk de maker nu? We leggen een link van de opdracht naar internetcultuur en bespreken wat de leerlingen van dit proces vinden. Ze beginnen met een bestaand kunstwerk, geven daar hun eigen twist aan en geven het vervolgens door aan een klasgenoot. Die bouwt verder op wat er al is toegevoegd, waarna het beeld opnieuw wordt doorgegeven. Zo ontstaan verschillende remixrondes waarin beelden steeds verder afwijken van het origineel en nieuwe betekenissen krijgen. Leerlingen voegen teksten toe, tekenen elementen erbij, maken collages of reageren op eerdere toevoegingen van klasgenoten. Na afloop leggen ze alle beelden bij elkaar, de leerlingen mogen dan commenten op het gemaakte werk en titels verzinnen. Met behulp van post-its ontstaat er zo een offline comment-sectie. Dit is een mooie ingang voor een klassengesprek.
Leerdoelen
Leerlingen ervaren hoe beelden veranderen wanneer meerdere mensen eraan werken.
Leerlingen nemen deel aan een fysiek beeldproces wat een vereenvoudigde versie voorstelt van hoe beelden online worden gedeeld, aangepast en verspreid.
Leerlingen ervaren dat auteurschap en eigenaarschap niet altijd duidelijk zijn, en gaan hierover met elkaar in gesprek.
Leerlingen onderbouwen hun mening over originaliteit, eigenaarschap en remixen aan de hand van hun eigen werkproces.
Materialen
Powerpoint, Digitboard/beamer, stiften, potloden, tijdschriften, schaar, lijm, post its, A4 geprinte afbeeldingen van bestaande kunstwerken (Ik koos voor: De geboorte van Venus (Botticelli), Meisje met de Parel (Vermeer), The Son of Man (Magritte), The Scream (Munch), American Gothic (Wood))
Tijdsindeling
Tijd | Onderdeel | Activiteit |
0-15 min | Introductie | Voorbeelden bekijken en klassengesprek |
10-30 min | Ronde 1 | Eerste bewerking van een kunstwerk |
30-45 min | Ronde 2 | Werk rouleert |
45-60 min | Ronde 3 | Tweede remixronde |
60-70 min | Ronde 4 | Laatste remix |
70-85 min | Presenteren en commenten | Werken ophangen, samen titels geven en commenten op elkaars werk m.b.v. post its |
85-95 min | Klassengesprek Gesprek | Auteurschap bespreken |
95-100 min | Afsluiten en opruimen |
Vragen voor in klassengesprek
Van wie zijn deze beelden nu?
Is de originele maker nog de eigenaar?
Wat ging er verloren toen anderen aan jouw remix verder werkten? Wat is er juist toegevoegd?
Voelde dit als samenwerken?
Is het eerlijk wanneer 1 persoon de “eer” krijgt voor een werk waar meerdere mensen aan hebben gewerkt?
Wat zou de originele maker vinden van jullie remix versies?\
Download hier de powerpoint.
Mijn bevindingen
Een creatieve les die zorgt voor een hoop gelach maar ook stille reflectie. Tijdens het remixen ontstonden spontaan kleine memes en gedeelde grappen binnen de klas, waardoor leerlingen bijna ongemerkt hetzelfde deden als online: intuïtief reageren op bestaand materiaal, erop voortbouwen en er onbewust nieuwe betekenissen aan geven. Een mooi voorbeeld was de situatie waarbij een andere klas buiten het lokaal ijsjes kreeg uitgedeeld. Mijn leerlingen wilden natuurlijk ook een ijsje, maar dat mocht niet. Die gebeurtenis werd vervolgens opgepakt in de gesprekken en dook later ook op in verschillende remixes. Twee werken die eerst geen duidelijke relatie met elkaar hadden, werden uiteindelijk omgedoopt tot Het leven zonder ijsje en Het leven met ijsje. Bestaande werken kregen gaandeweg een nieuwe identiteit en titel. Zo werd het meisje met de parel geremixed met teksten uit een of ander magazine en kreeg de nieuwe naam: “doe het veilig”.
Bronnen: Goldsmith, K. (2016). Wasting Time on the Internet. HarperCollins.
Moura, L. (n.d.). Building with stigmergy. leonelmoura.com. Retrieved March 11, 2026, from https://www.leonelmoura.com/sitgmergy/
Navas, E. (n.d.). Remix Theory » Remix defined. Retrieved March 20, 2026, from https://remixtheory.net/?page_id=3
Troemel, B. (2017, April 18). The accidental audience. The New Inquiry. https://thenewinquiry.com/the-accidental-audience/